KNOWLEGE

KNOWLEGE

“ชุมชนต้องร่วมกันเป็นเครือข่ายทางปัญญา

ดร.สมคิด แก้วทิพย์ ++++ ในฐานะที่เป็น 1 ในผู้บุกเบิกงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นเมื่อ 10 กว่าปีที่ผ่านมา  อาจารย์ดร.สมคิด แก้วทิพย์ ก็ยังคงเฝ้าติดตาม ถามไถ่ รวมทั้งสนับสนุน “ไอเดีย” ในบางโอกาส เพื่อให้ “งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น” ก้าวเดินไปข้างหน้าตาม เจตนารมณ์เริ่มต้น “ซึ่งการเกิดขึ้นของงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นในขณะนั้น เกิดขึ้นด้วยเจตจำนงที่ต้องการให้ “งานวิจัย”  เป็นงาน “สร้างสรรค์ปัญญา”  เป็นประโยชน์ต่อชาวบ้าน และเป็นประโยชน์ต่อสังคมไทย เป็นการลองทำโดยที่ให้ชาวบ้านเป็นคนตั้งปัญหา เป็นนักวิจัย และใช้การวิจัยแบบมีส่วนร่วม ซึ่งงานนี้ต้องอาศัยปัญญาชนเป็นเพื่อนคู่คิด ร่วมกับชาวบ้าน โดยที่การตั้งโจทย์ก็จะขึ้นอยู่กับว่า ชาวบ้านเผชิญอยู่กับปัญหาอะไร กระบวนการที่เน้นอย่างยิ่งคือ ชาวบ้านต้องหาข้อมูล สืบค้นเอาองค์ความรู้เดิม บวกกับความรู้ใหม่ ใช้ข้อมูลเพื่อการตัดสินใจร่วมกัน

Read More
KNOWLEGE

ท่องเที่ยวชาวนา

ท่องเที่ยว…วิถีชาวนา แม้ว่าไทยจะเป็นประเทศที่บริโภคข้าวเป็นอาหารหลัก  แต่สภาวะเศรษฐกิจสังคมของครอบครัวเกษตรกรรายย่อย โดยเฉพาะอย่างยิ่งเกษตรกรที่ทำนาข้าวกลับตกต่ำจนต้องดิ้นรนหารายได้เสริมโดยการรับจ้าง หรืออพยพไปทำงานต่างถิ่น หรือหันเหออกจากอาชีพเกษตรกรรมโดยสิ้นเชิง    อาชีพเกษตรกรรมเป็นอาชีพที่เสี่ยงและขาดหลักประกัน  ไม่ว่าจะเป็นเรื่องลมฟ้าอากาศ ความอุดมสมบูรณ์และเหมาะสมของทรัพยากรธรรมชาติทั้งดินและน้ำ  ความปลอดภัยจากวัชพืชและศัตรูพืช ซึ่งรวมถึงการใช้เคมีภัณฑ์เพื่อการเกษตร และเมื่อเก็บเกี่ยวแล้วยังต้องเสี่ยงกับราคาผลผลิตที่ตกต่ำและผันผวน    ต้นทุนการผลิตก็สูงขึ้นเนื่องจากการพึ่งพาเครื่องจักรกลมากขึ้นและมีค่าใช้จ่ายเพื่อซื้อผลิตภัณฑ์เร่งผลผลิต/กำจัดศัตรูพืช  ในปัจจุบันเกษตรกรไทยกำลังเผชิญกับวิกฤตที่รุนแรงยิ่งขึ้น ไม่ว่าจะเป็นเรื่องภูมิอากาศ ปัญหาน้ำท่วมน้ำแล้ง  ระบบการค้าข้าวที่ผูกขาดและผันแปร นอกจากนี้  ทัศนคติและค่านิยมทางสังคมที่มองงานของเกษตรกรว่าเป็นงานหนัก ต้องใช้แรงงานตรากตรำ ไม่มีความก้าวหน้าหรือเจริญขึ้นในแง่อาชีพการงาน ก็มีส่วนทำให้เกษตรกรมีมุมมองด้านลบต่องานนี้และไม่ส่งเสริมให้ลูกหลานทำอาชีพเกษตรกรรม  ทั้งๆ ที่รากฐานวัฒนธรรมของไทยส่วนใหญ่ ทั้งที่เป็นขนบประเพณี ดนตรี ศิลปะ และวัฒนธรรมที่เป็นนามธรรม เช่น ภูมิปัญญาสถาปัตยกรรมพื้นถิ่น หัตถกรรม นิทาน ดนตรี เพลงร้อง ฯลฯ ได้พัฒนามาจากวิถีชีวิตและสังคมเกษตรกรรม

Read More
KNOWLEGE

บ้านผาสุข:แหล่งเรียนรู้ด้านการจัดการน้ำ

แม้จะมีการดูแลป่า และมีระบบการจัดการที่ดี บ้านผาสุกก็ยังประสบปัญหาเรื่องการใช้น้ำ ทั้งในหน้าแล้งและในหน้าฝน กล่าวคือขาดแคลนและไม่เพียงพอในหน้าแล้ง ส่วนหน้าฝน ชาวบ้านไม่สามารถกักเก็บน้ำไว้ใช้ในยามขาดแคลนได้ เหตุผลเพราะแต่ละครัวเรือน ใช้น้ำไม่เท่ากัน บางครัวเรือนใช้มาก บางครัวเรือนใช้น้อย บางครัวเรือนปล่อยน้ำทิ้งอย่างไร้ค่า จากที่เคยมีใช้อย่างพอเพียง ก็เริ่มไม่เพียงพอ จนกระทั่งนำไปสู่ความขัดแย้งในที่สุด

Read More
KNOWLEGE

8 วิธีออกจากความเหลื่อมล้ำ

“ความเหลื่อมล้ำ” ที่ถ่างกว้างขึ้นส่งผลกระทบต่อการพัฒนาสังคม โดยเฉพาะกับกลุ่มคนระดับล่างอย่างมากมากมหาศาล นีคือ 8 วิธีการทีจะพาสังคมไทยหลุดพ้นออกจากความเหลื่อมล้ำ

Read More
KNOWLEGE

ศ.ดร.ปิยะวัติ บุญ-หลง : ผู้ริเริ่ม  “งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น”

“ความคิดผมก็คือ เราไม่น่าจะทิ้งจุดแข็งของงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นคือการทำงานเล็ก ๆ  ให้ลึก แต่เราเพิ่มจำนวนให้มากขึ้นพอที่จะเป็นพลังในพื้นที่ได้มากกว่าการยกระดับขึ้นมาให้เป็นโจทย์ใหญ่แล้วผลักสู่นโยบาย  แต่เราควรยื่นยันแบบเดิม แบบเดิมหมายความว่า ทำกับชุมชนหรือในหมู่บ้าน แต่ทำอย่างลึก อย่างชัด และคนที่อยู่ในชุมชนเป็นคนทำ มากกว่าที่จะเอางานวิจัยที่มีอยู่แล้วไปขยายหรือทำนโยบาย หรือว่าทำงานกับใครต่อใครที่เป็นโจทย์ใหญ่ เพราะการจะผลักงานให้ไปถึงข้างบนได้เราต้องมีกำลังที่มากพอ หรืออาจจะทำคู่ขนานกันไป ซึ่งก็ไม่ใช่เรื่องผิด  ซึ่งเราอาจจะถอดสิ่งที่ทำมา หรือ เชื่อมโยงสิ่งที่ทำมาเข้าไปในระบบใหญ่”

Read More