COMMUNITY BASED RESEARCH "งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น" หรือ CBR.
คือกระบวนการพัฒนาศักยภาพของชุมชนท้องถิ่น เพื่อให้ชุมชนท้องถิ่นและสังคมไทยได้ใช้ความรู้และข้อมูลที่ถูกต้องเชื่อถือได้ ในการในการแก้ไขปัญหาและตัดสินใจแทนการใช้ความรู้สึกหรืออารมณ์ อันนำไปสู่ความสามารถในการแก้ปัญหา พัฒนาตนเอง และพึ่งตนเองได้ในชุมชนท้องถิ่น ตลอดจนการพัฒนาประเทศชาติจากฐานล่างที่ยั่งยืนในที่สุด อีกทั้งยังเป็นการเปิดโอกาสให้คนในท้องถิ่นใช้ประโยชน์จากงานวิจัยด้วยการเข้าร่วมกระบวนการวิจัยทุกขั้นตอน

"สร้างสรรค์ปัญญา เพื่อพัฒนาท้องถิ่น"
facebook

ARTICAL

แหล่งเรียนรู้งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น

บ้านผาสุข : แหล่งเรียนรู้ด้านการจัดการน้ำ

ที่บ้านผาสุข ตำบลภูฟ้า อำเภอบ่อเกลือ จังหวัดน่าน มีลำห้วยน้อยใหญ่รายรอบหมู่บ้าน กว่า 20 ลำห้วย นอกจากนั้นยังมีลำน้ำว้าและลำน้ำมางไหลผ่าน  ทำให้บ้านผาสุข เป็นอีกชุมชนหนึ่งทีมีแหล่งน้ำอุดมสมบูรณ์ มากที่สุดแห่งหนึ่งในตำบลภูฟ้า การมีน้ำท่าบริบูรณ์  เป็นผลสืบเนื่องมาจากชาวบ้านร่วมกันดูแลรักษาป่าไว้เป็นอย่างดี ชาวบ้านจึงมีน้ำสำหรับไว้อุปโภคบริโภค ทั้งการทำเกษตรและดื่มกิน ในแง่ของการจัดการ มีการทำระบบประปาภูเขาเพื่อแจกจ่ายไปจ่ายไปยังบ้านเรือนแต่ละหลังในชุมชน   ปัญหาของบ้านผาสุข ถึงกระนั้นก็ตาม แม้จะมีการดูแลป่า และมีระบบการจัดการที่ดี บ้านผาสุกก็ยังประสบปัญหาเรื่องการใช้น้ำ ทั้งในหน้าแล้งและในหน้าฝน กล่าวคือขาดแคลนและไม่เพียงพอในหน้าแล้ง

Read More
แหล่งเรียนรู้งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น

“นางเลิ้ง” แหล่งเรียนรู้ด้านการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนในย่านเมืองเก่า

ชุมชนนางเลิ้ง แขวงโสมนัส เขตป้อมปราบ กรุงเทพมหานคร มีวัฒนธรรมเก่าแก่มาอย่างยาวนาน ไปจนถึงมีความเจริญอย่างมากในอดีต มีความโดดเด่นคือ เป็นชุมชนเก่าแก่ในเมืองกรุง ที่มีความครึกครื้นของการค้า ศิลปวัฒนธรรมและวิถีชีวิต  อีกทั้งมีการอนุรักษ์ศิลปะการแสดงละครชาตรี ชุดโขนละคร ในการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์วัฒนธรรม ตลาดนางเลิ้ง เป็นชุมชนและตลาดที่ตั้งอยู่ในเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย  และนับเป็นตลาดบกแห่งแรกของประเทศไทย มีอายุยาวนานกว่า 100 ปี ปัญหาของย่านนางเลิ้ง กว่าทศวรรษ ที่ชุมชนนางเลิ้ง ต้องเผชิญหน้ากับความเจริญซึ่งคืบคลานเข้ามาเป็นระรอก เนื่องจากมีแนวคิดจะนำพื้นที่บางส่วนของชุมชนไปพัฒนาเป็นย่านการค้า นั้นหมายความว่า

Read More
การศึกษา

งานวิจัยเพื่อท้องถิ่นกับ “การปฎิรูปการศึกษา”

ตลอดช่วงการดำเนินงานเพื่อสนับสนุนงานด้านการศึกษา ของ สกว.ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น ทำให้เกิดข้อค้นพบหลายด้านๆ ที่เกี่ยวกับการศึกษาทั้งเรื่องพัฒนาการของเด็ก การปรับรูปแบบการเรียนการสอนของครู ส่งผลให้เกิดทักษะในด้านการคิดวิเคราะห์ เกิดการเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง นำไปสู่การเรียนรู้แก่คนและสังคม ที่มีสำนึกในตัวตน สำนึกในชุมชน เกิดจิตสาธารณะมากขึ้น สำหรับงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับงานด้านการศึกษาในระบบที่ สกว.ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่นได้ให้การสนับสนุนมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2541 นั้นพบว่า มีการสนับสนุนโครงการวิจัยที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับงานการศึกษาโดยเรียงลำดับตั้งแต่เด็กก่อนวัยเรียนจนถึงระดับปริญญาโทดังนี้ งานวิจัยชุดประเด็นการศึกษา ระดับ โครงการวิจัย   ก่อนวัย เรียน    “ชวนกันอ่านหนังสือให้เด็กฟัง”  

Read More
ARTICAL

กำพวนโมเดล-โมเดลทำดี

เสียงผ่ากระบอกไม้ไผ่ดังลั่นภายในโรงยิมเนเซียมโรงเรียนบ้านกำพวน หมู่ที่ 2 ตำบลกำพวน อำเภอสุขสำราญ จังหวัดระนอง ดังผสมไปกับเสียงสายฝนที่สาดกระหน่ำ และเสียงของกลุ่มเยาวชนที่กำลังก้มหน้าก้มตานับเหรียญที่ได้จากการผ่ากระบอกไม้ไผ่ กว่า 60 กระบอกที่ชาวบ้านช่วยกันบริจาคเพื่อเป็นกองทุนสำหรับเด็กกำพร้า “ปีนี้ กระบอกไม่ไผ่เพิ่มขึ้นเป็น 60 กระบอก เงินบริจาคก็น่าจะเยอะตามไปด้วย” จ๊ะมะ .. จริยา สาลี แกนนำกลุ่ม “สตรีสัมพันธ์” แห่งบ้านกำพวน ผู้ริเริ่ม “กองทุนวันละบาท”

Read More
KNOWLEGE

ชุมชนจัดการตนเอง : ประสบการณ์บ้าน “บ้านบุโบย” จังหวัดสตูล

ชุมชนเล็ก ๆ อย่างบุโบย ตำบลแหลมสน  อำเภอละงู จังหวัดสตูล เป็นชุมชนดำเนินชีวิตอย่างสงบ เงียบ หาปู หาปลา ในท้องทะเลตามกำลังและศักยภาพของแต่ละคนในชุมชน  แต่ก็มีบ้างที่ถูกอวนลาก อวนรุน จากพื้นที่อื่นเข้ามาแย่งชิงทรัพยากรสัตว์น้ำจำพวกกุ้ง หอย ปู ปลา              แต่ภายใต้การนำของ มะอ๊ะ-หารีอ๊ะ ติ่งสง่า แม่ค้าชาวบ้านที่ไม่มีทักษะใด ๆ ติดตัวนอกจาก “ความมุ่งมั่น”

Read More
แหล่งเรียนรู้งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น

ผาชัน : แหล่งเรียนรู้ด้านการจัดการน้ำ

ผาชันเป็นหมู่บ้านริมแม่น้ำโขง ตั้งอยู่ในตำบลสำโรง อำเภอโพธิ์ไทร จังหวัดอุบลราชธานี แม้จะเป็นหมู่บ้านที่อยู่ริมแม่น้ำโขง แต่ด้วยพื้นที่ของหมู่บ้านที่มีลักษณะเป็นภูเขาและหิน ลาดเอียงลงสู่แม่น้ำโขง ทำให้ไม่สามารถดูดซับและกักเก็บน้ำไว้ได้ จึงเกิดปัญหาขาดแคลนน้ำในการอุปโภคและบริโภคทั้งในครัวเรือนและการเกษตรระหว่างเดือนพฤศจิกายนจนถึงเดือนพฤษภาคม ซึ่งปัญหาขาดแคลนน้ำในชุมชนบ้านผาชันนั้นเป็นปัญหาที่รุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ ตามระยะเวลาและปริมาณการเพิ่มขึ้นของประชากร แม้ชาวบ้านจะแก้ปัญหาด้วยการขุดบ่อน้ำตื้นไว้ใช้เอง นำกระสอบทรายกั้นลำห้วยเพื่อกั้นน้ำไว้ใช้ ระดมทุนและแรงงานในการทำฝายกั้นลำห้วย หรือแม้แต่มีหลายหน่วยงานราชการเข้ามาช่วยเหลือ แต่ก็ไม่สามารถแก้ไขปัญหาเรื่องน้ำในระยะยาวได้

Read More
การจัดการน้ำ

4 ประสาน จัดการน้ำอุบลราชธานี

โดย : ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจังหวัดอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี แม้จะมีแหล่งน้ำทั้งที่เป็นห้วย หนอง คลอง บึง บุ่ง ทาม และแม่น้ำอยู่รายรอบพื้นที่การเกษตร แต่ก็ยังประสบปัญหา บางปีน้ำท่วม บางปีประสบภัยแล้ง ส่งผลต่อคุณภาพชีวิต ความเป็นอยู่ และรายได้ทางเศรษฐกิจ             ทั้งนี้ ระบบการจัดการน้ำเพื่อกระจายไปยังพื้นที่เกษตรกรรม มีหน่วยงานรับผิดชอบหลัก 2 หน่วยงานคือ กรมชลประทาน ดูแลเรื่องการส่งน้ำผ่านพื้นที่เกษตรกรรม

Read More
การจัดการน้ำ

บริหารจัดการน้ำคลองหลา เพื่อแก้ไขน้ำแล้ง

ปรีชา อ่องแก้ว คลองหลาเป็นสายคลองหลัก หนึ่งในลุ่มน้ำคลองหอยโข่ง มีต้นน้ำมาจากเทือกเขาป่าวังพา ไหลผ่านหมู่บ้านตามลักษณะความลาดชันของพื้นที่ ได้แก่ หมู่ที่ 5 หมู่ที่ 7 หมู่ที่ 6 หมู่ที่ 4 หมู่ที่ 3 หมู่ที่ 2 และหมู่ที่ 1 ไปบรรจบกับคลองหอยโข่ง และบรรจบกับคลองจำไหรที่หมู่ 7 ตำบลโคกม่วง

Read More
การจัดการน้ำ

น้ำห้วยสงสัย ชุมชนต้นแบบการจัดการน้ำตามศาสตร์พระราชา

อ่างเก็บน้ำห้วยสงสัย ต.เขากระปุก อ.ท่ายาง จ.เพชรบุรี เป็นอ่างเก็บน้ำ 1 ใน 84 พื้นที่โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริของ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ซึ่งก่อนหน้านั้นในช่วงฤดูแล้งชาวบ้านเดือนร้อนมากเพราะไม่มีน้ำใช้ และทำการเกษตร เนื่องจากสภาพพื้นที่ในตำบลเขากระปุก เป็นพื้นที่เนินและมีสภาพดินเป็นดินเหนียวปนทราย พื้นที่แห้งแล้งมากพอหน้าฝนน้ำก็ไหลลงสู่ทะเลหมดเพราะไม่มีแหล่งน้ำเก็บกัก ในหลวง ร.๙ จึงทรงมีพระราชดำริให้กรมชลประทานพิจารณาวางโครงการ และก่อสร้างอ่างเก็บน้ำห้วยสงสัยขึ้น ก่อสร้างแล้วเสร็จเมื่อปี 2536 เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดกลางครอบคลุมพื้นที่เพาะปลูกจำนวน 4,050 ไร่

Read More
การจัดการน้ำ

สถานการณ์น้ำของไทยมีแนวโน้มเสี่ยงต่อการขาดแคลนน้ำ

ผลการศึกษาวิจัยสถานการณ์น้ำ พบว่า  ไทยมีแนวโน้มผันผวนสูง และเสี่ยงต่อการขาดแคลนน้ำในหลายพื้นที่  สาเหตุจากความต้องการน้ำที่เพิ่มมากขึ้น  และความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศ  และยังพบว่าคุณภาพน้ำมีแนวโน้มเสื่อมโทรมลง จากการระบายน้ำเสียจากชุมชน  โดยเฉพาะกรุงเทพฯ มีน้ำเสียมากที่สุด รศ.ดร.ทวนทัน  กิจไพศาลสกุล  อาจารย์ประจำภาควิชาวิศวกรรมแหล่งน้ำ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวถึงผลการศึกษาวิจัยสถานการณ์น้ำของประเทศไทยในอดีตถึงปัจจุบันระหว่าง ปี พ.ศ. 2549 – 2558 ในโครงการรายงานการวิเคราะห์สถานการณ์น้ำของประเทศไทย : ทรัพยากรน้ำกับการพัฒนาเศรษฐกิจ ว่า

Read More
KNOWLEGE

แนวทางลดปัญหาเด็กเสพยา

อาจารย์ฝ่ายปกครองเผย เด็กติดยา ไม่ได้มีสาเหตุมาจากครอบครัวขาดความอบอุ่น  ชี้เด็กส่วนใหญ่  พ่อแม่เลี้ยงดูดีเกินไป  อีกทั้งยังซื้อง่ายขายคล่อง บางรายซื้อขายกันข้างรั้วโรงเรียน   ด้านผู้ใหญ่บ้านออกกฏเหล็ก หากพบใครเสพ อาจถูกโดดเดียว  บางรายไม่เชื่อฟังอาจถึงขั้นขับออกนอกหมู่บ้าน    นายนพรัตน์  อ่อนคำ อาจารย์ 2 ระดับ 7 หัวหน้าฝ่ายปกครองในโรงเรียนแห่งหนึ่งในจังหวัดชียงใหม่ กล่าวในเวทีสัมมนา “การจัดการเรียนการสอนหลักสูตรท้องถิ่นด้านสิ่งแวดล้อมและวัฒนธรรมโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน”  เกี่ยวกับผลดำเนินการวิจัยโครงการ แนวทางการป้องกันและแก้ปัญหายาเสพติดของนักเรียน โดยการมีส่วนร่วมของผู้ปกครองและ ชุมชน ว่า 

Read More
KNOWLEGE

จาก “ความรู้” สู่หมู่บ้านท่องเที่ยว

            บ้านแม่กำปองตั้งอยู่บนภูเขาสูง  ผืนป่ารอบหมู่บ้านป่าเขตร้อน   มีทรัพยากรธรรมชาติอุดมสมบูรณ์  โดยเฉพาะอย่างยิ่งทรัพยากรท่องเที่ยวทางธรรมชาติ  อันได้แก่ น้ำตก  แม่กำปอง น้ำตกธารทอง  ตลอดจนสวนเมี่ยงที่ปลูกลดหลั่นไว้ตามไหล่เขา              และความสมบูรณ์ของธรรมชาตินั้นเอง ทำให้นักท่องเที่ยวพากันเข้ามาพักผ่อน ชมธรรมชาติของหมู่บ้านมากขึ้นเรื่อย ๆ จนกระทั่งผู้นำหมู่บ้าน และชาวบ้านแม่กำปองเปิดหมู่บ้านให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ซึ่งจากปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้น ทำให้ชาวบ้านตระหนักถึงปัญหาที่จะตามมา  ไม่ว่าจะเป็นปัญหาขยะ ต้นไม้ต้นพืชถูกทำลายจากการเหยียบย่ำ และการเข้ามาของวัฒนธรรมตะวันตกอาจทำให้วิถีชีวิตของชาวบ้านเปลี่ยนไป             ชาวบ้านแม่กำปองจึงตระหนักว่า หากไม่มีรูปแบบในการจัดการท่องเที่ยว

Read More
KNOWLEGE

ความมั่นคงด้านอาหาร…เริ่มต้นที่ … ?

ทุกวันนี้…การที่เรายังมีอาหารกินครบทุกมื้อไม่ได้หมายความว่า “แหล่งผลิตอาหาร” ของประเทศกำลังรอดพ้นจากภัยคุกคาม เพราะสิ่งบ่งชี้หลาย ๆ ด้านได้ระบุชัดแล้วว่า “แหล่งผลิตอาหาร”  ของไทย และของโลกกำลังถูกคุกคาม อาทิภาวะโลกร้อน , ผลกระทบทางเศรษฐกิจ สังคม และการเมือง ระบบการเกษตรที่ถูกปรับเปลี่ยนให้เป็นไปตามกลไกการตลาดของโลก  การถูกกำหนดราคาของพืชผลการเกษตรจากกลุ่มพ่อค้า  และยังมิพักต้องเอ่ยถึง “การกิน” ซึ่งก็มีส่วนสำคัญในการสร้างผลกระทบต่อความมั่นคงทางอาหารของคนเราเช่นเดียวกัน และแม้จะมีการออกมาพูดเรื่อง “ความมั่นคงด้านอาหาร”  ด้วยการสร้างกระแส  “เกษตรอินทรีย์”  หรือ กระแส

Read More
ARTICAL

การตลาด CBT บ้านผาหมอน

การตลาด CBT บ้านผาหมอน สุรสิทธิ์  ดลใจไพรวัลย์ การท่องเที่ยวโดยชุมชนเป็นอีกหนึ่งโครงสร้างการท่องเที่ยวของเมืองไทยที่กำลังเป็นที่รู้จักในมุมสังคมธุรกิจการท่องเที่ยวทั้งในและต่างประเทศ ซึ่งปัจจุบันเกือบจะกลายเป็นสินค้าตัวใหม่สำหรับผู้ประกอบการธุรกิจการท่องเที่ยวไปแล้ว บ้านผาหมอนได้ผ่านกระบวนการทางด้านการตลาดที่มีกรอบจากงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นโดยได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนงานวิจัย.สกว.เมื่อปี พ.ศ.2547 จากกรอบงานวิจัยวันนั้นชุมชนสามารถกำหนดทิศทางในการคัดกรองแสวงหาพันธมิตรทางการตลาดการท่องเที่ยวโดยชุมชนให้มีความเหมาะสมต่อการดำเนินกิจกรรมการท่องเที่ยวโดยชุมชนของตนเอง กล่าวได้ว่า กรอบงานวิจัยที่ชุมชนค้นพบตนเองและสามารถกำหนดทิศทางการตลาดของตนได้โดยยึดหลักการบริหารงานแบบอยู่บนพื้นฐานขีดความสามารถของชุมชน โดยไม่มีต้องให้มีความซับซ้อนทางการบริหาร และไม่ก่อให้เกิดการเอารัดเอาเปรียบตนเองและพันธมิตรทางการตลาด ด้วยแนวทางและกรอบการบริหารการท่องเที่ยวโดยชุมชนนั้น เน้นให้ทุกคนในชุมชนมีสิทธิความเป็นเจ้าของร่วม ไม่ว่าจะด้วยทางตรงและทางอ้อมและชุมชนมีความเป็นสิทธิมนุษยชนเท่าเทียมในการอยู่ร่วมกันในสังคม การจะนำไปสู่การพัฒนาอะไรก็ตามต้องอยู่ในครรลองของความคิดเห็นอย่างมีส่วนร่วมของชุมชน และที่สุดต้องยึดบทข้อสรุปของชุมชนเป็นแนวทางการพัฒนา การกำหนดทิศทางการตลาดการท่องเที่ยวนั้น มองไปที่คำว่า “คุณภาพ” เมื่อวางกรอบการตลาดให้มีคุณภาพแล้ว ก็ต้องกลับมามองขีดความสามารถของบุคลกรชุมชนว่าจะสามารถดำเนินให้เกิดความสอดคล้องกับว่า “คุณภาพ”

Read More
ARTICAL

การท่องเที่ยวชุมชนบนฐานการวิจัยเพื่อท้องถิ่น

ในช่วง 2 ทศวรรษที่ผ่านมาการท่องเที่ยวโดยชุมชนได้ขยายตัวอย่างรวดเร็ว  และมีแนวโน้มที่จะเติบโตขึ้นในอนาคต โดยที่การท่องเที่ยวเชิงนิเวศได้เป็นอีกรูปแบบหนึ่งที่ถูกคาดหวังว่าเป็นการท่องเที่ยวที่มีศักยภาพในการสนับสนุนการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและก่อประโยชน์แก่คนในท้องถิ่นโดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศกำลังพัฒนา หากมองในแง่ของการตลาดด้วยแล้วตลาดของการท่องเที่ยวโดยชุมชนยังเป็นกลุ่มเฉพาะ และบ่อยครั้งคำว่า “Community Based Tourism” หรือ “Ecotourism” ถูกนำมาใช้เพียงการโฆษณาประชาสัมพันธ์เพื่อส่งเสริมภาพพจน์ของการท่องเที่ยวแต่กลับส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม สังคมและวัฒนธรรมของคนในท้องถิ่น      สำหรับประเทศไทยแล้วแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติตั้งแต่ฉบับที่ 1 เป็นต้นมามีส่วนสำคัญในการผลักดันให้เกิดการพัฒนาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวเป็นอย่างมากและถือได้ว่าอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว เป็นแหล่งรายได้ที่สำคัญส่วนหนึ่งของประเทศ อย่างไรก็ตามการท่องเที่ยวที่ผ่านมาได้ส่งผลกระทบต่อทรัพยากร สิ่งแวดล้อม วัฒนธรรมและขนบธรรมเนียมประเพณีของประเทศและส่งผลให้เกิดการปรับตัวของระบบการท่องเที่ยวเป็นอย่างมากและหากพิจารณาถึงองค์ความรู้ทางด้านการท่องเที่ยวโดยชุมชนแล้วพบว่าหน่วยงานที่ให้การสนับสนุนการท่องเที่ยวในรูปแบบดังกล่าว รวมทั้งผู้ประกอบการเองกลับยังมีความไม่ชัดเจนในด้านแนวความคิดและหลักการ   ด้วยเหตุนี้สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย สกว.

Read More
KNOWLEGE

สงบศึกแย่งน้ำด้วยงานวิจัย

บ้านผาสุข ตำบลภูฟ้า อำเภอบ่อเกลือ จังหวัดน่าน ชาวบ้านส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทางการเกษตร คือ ทำนา  ปลูกข้าวโพด รองลงมาประกอบอาชีพ รับจ้างทั่วไปและหาของป่า มีลำห้วยน้อยใหญ่ประมาณ 20 ลำห้วยที่อยู่ในพื้นที่ของหมู่บ้าน รวมถึงมีลำน้ำว้าและลำน้ำมางไหลผ่านหมู่บ้าน ซึ่งชุมชนถือว่ามีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตและ แหล่งอาหารมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน  โดยเฉพาะการใช้น้ำจากแหล่งน้ำในผืนป่าธรรมชาติ  ที่ยังคงอุดมสมบูรณ์และเป็นป่าต้นน้ำที่สำคัญ ซึ่งชาวบ้านได้ร่วมกันอนุรักษ์และรักษาไว้ประมาณ 2,500 ไร่ สำหรับใช้ประโยชน์ในหลายๆ ด้าน แต่ในปี พ.ศ.

Read More
ARTICAL

การวิจัยเพื่อท้องถิ่น ที่สอดอยู่ในการสร้างความเข้มแข็งของเศรษฐกิจฐานราก และการพัฒนาอย่างบูรณาการ ของ ๘๐,๐๐๐ หมู่บ้าน ๘,๐๐๐ ตาบล ๗๖ จังหวัด สู่ความมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน ของประเทศไทย

ประเวศ วะสี ++++++++++ ๑.สกว.กับการวิจัยเพื่อท้องถิ่น ๑๘ ปี การที่ สกว. ได้ดำเนินโครงการวิจัยเพื่อท้องถิ่นมา ๑๘ ปี ได้สร้างทุนทางความคิด ความรู้ คนที่มีความสามารถในการวิจัย และการจัดการไว้มากพอสมควร เป็นฐานที่จะทาให้คิดและดำเนินการเรื่องการวิจัยเพื่อท้องถิ่นเป็นเรื่องใหญ่ต่อไปในเฟสที่ ๒ หรือ ๒๐ ปีข้างหน้า การที่จะทาให้การวิจัยท้องถิ่นเป็นเรื่องใหญ่ในเฟส ๒ ต้องการจินตนาการใหญ่ การปรับแนวคิด แนวทาง

Read More
ใคร ๆ ก็ทำวิจัยได้

งานวิจัยทำให้เราไม่เกิดข้อผิดพลาด 

สุปอย บรรพตวนา “งานวิจัยทำให้เราไม่เกิดข้อผิดพลาด”  ++++ บ้านผาหมอน เป็นหมู่บ้านปกาเกอะญอ หรือ กะเหรี่ยงแห่งแคว้นมึกะคี ที่ประกอบด้วยบ้านแม่กลางหลวง บ้านหนองหล่ม และผาหมอน   สำหรับบ้านผาหมอน เป็นหมู่บ้านเล็ก ๆ ตั้งอยู่ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ เหตุผลที่เรียกผาหมอนก็เพราะ ใกล้ ๆ ชุมชนมีภูเขาลูกย่อมๆ ลักษณะคล้ายหมอน ชาวบ้านจึงเรียกว่า “บ้านผาหมอน”  และด้วยความพิเศษของพื้นที่ที่อยู่บนต้นน้ำ ทำให้หมู่บ้านแห่งนี้อุดมสมบูรณ์ไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติ

Read More
ใคร ๆ ก็ทำวิจัยได้

“ผมได้เป็นกำนัน เพราะงานวิจัย” จากเกษตรกรธรรมดา ๆ และขยับขึ้นมาเป็นผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้านที่บ้านนาห้าง ตำบลสำโรง อำเภอโพธิ์ไทร จังหวัดอุบลราชธานี  การทำงานรับใช้ชาวบ้านเป็นที่เข้าตา และได้รับการคัดเลือกให้เป็น ผู้ใหญ่บ้าน ในที่สุด “ผมทำงานจริงจัง ทำเพื่อชาวบ้าน เขาก็ให้ความสำคัญ เลยเลือกให้ผมเป็นผู้ใหญ่บ้าน ก็เป็นอยู่ 11 วัน เมื่อกำนันคนเก่าเกษียณอายุ ชาวบ้านก็เลือกผมเป็นกำนัน เพราะผลงานเข้าตา” ผลงาน “เข้าตา” ที่กำนันบอก

Read More
ใคร ๆ ก็ทำวิจัยได้

“ผู้นำไม่ต้องเก่ง แต่ต้องเข้าใจ

ธีรเมศร์ ขจรพัฒนภิรมย์ “ผู้นำไม่ต้องเก่ง แต่ต้องเข้าใจ”  +++++++++ หลายคนคงคุ้นเคยกับการเรียก “พ่อหลวงพรมมินทร์ พวงมาลา” มากกว่า “ธีรเมศร์ ขจรพัฒนภิรมย์”  เพราะ ชื่อ “พ่อหลวงพรมมินทร์” เป็นเสมือนตราประทับของบ้านแม่กำปอง แหล่งท่องเที่ยวอันดับต้น ๆ ของเชียงใหม่   อดีตผู้ใหญ่บ้านและเป็นแกนนำคนสำคัญแห่งบ้านแม่กำปอง คนนี้ คือผู้ริ่เริ่มใช้ “กระบวนการวิจัย”  เป็นส่วนหนึ่งในการพัฒนาและยกระดับ “การท่องเที่ยว”

Read More
ใคร ๆ ก็ทำวิจัยได้

“งานวิจัยคือเครื่องมือที่คนทำงานพัฒนาต้องมี”

ปอ.เช่  “สุรศักดิ์ สิงหาร”   “งานวิจัยคือเครื่องมือที่คนทำงานพัฒนาต้องมี”             ปลัดนักพัฒนาจากเทศบาลตำบลเมืองแก อำเภอท่าตูม จังหวัดสุรินทร์  สุรศักดิ์ สิงหาร หรือที่ชาวบ้านย่านนั้นเรียกกันติดปากว่า “ป.เช่” เข้าร่วมในกระบวนการงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นเพราะต้องการความรู้ และทักษะใหม่ ๆ ในการทำงานกับชุมชน       

Read More
ใคร ๆ ก็ทำวิจัยได้

สุวิชาน พัฒนาไพรวัลย์ : ผมโตมากับงานวิจัย

จากเด็กชายที่มีความฝันในอยากเป็นรั้วของชาติ เพื่อมาทดแทนอารมณ์ความรู้สึกในวัยเด็กที่อยากแสดงออกถึงความรักแผ่นดินบ้านเกิด รักแผ่นดินไทย รักประเทศไทย มิใช่เป็นเพียงส่วนเกิน ตัวถ่วง ตัวปัญหา ที่สร้างภัยต่อชาติแต่อย่างใด ในทางตรงกันข้าม มีความยีนดีและพร้อมที่จะตอบแทนคุณแผ่นดินทุกยามเมื่อมีโอกาส การรับใช้ชาติโดยการเป็นทหารเป็นสิ่งที่จับต้องและมองเห็นได้เป็นรูปธรรมมากที่สุดที่จะแสดงออกมา ตามความคิดในวัยมัธยม มิได้เพียงแค่คิดแต่มุ่งหาทางเพื่อไปสู่เป้าหมายให้ได้ เมื่อจบมัธยมต้นจากบ้านเกิดซึ่งเป็นชั้นสูงสุดในขณะนั้น มุ่งหน้าสู่เมืองพร้อมสมัครเรียน รด.หรือนักศึกษาวิชาทหาร สภาพในเมืองมิทำให้รู้สึกแปลกแยกเพราะคาดคะเนไว้ตั้งแต่ต้น กอปรกับได้รับรู้รับฟังเรื่องราวเกี่ยวกับในเมืองบ้างทำให้มิได้มีปัญหาในการปรับตัวเท่าใดนัก ในชั้นเรียนที่ต้องยู่ร่วมกับเพื่อนที่จะมาจากหลากหลายพื้นที่ แต่ส่วนใหญ่เป็นในพื้นที่ราบที่มีความเข้าใจในวิถีวัฒนธรรมชนเผ่าไม่ชัดเจนมาก เมื่อประกาศตัวเองในชั้นเรียนว่าเป็นคนปกาเกอะญอ จึงกลายเป็นคนที่แปลกแยก (Alienation) ขึ้นมาทันที ท่าทีท่าทางของเพื่อนร่วมชั้น ของครู เริ่มเปลี่ยน มีคำถามถาถมมามากขึ้น ส่วนใหญ่จากมายาคติที่เพื่อนร่วมชั้นและครูได้รับรู้จากประสบการณ์เดิม (Pre perception)   ไม่โทษเพื่อน ไม่โทษครู “สิ่งที่ว่ามาทั้งหมดนี้ รับรู้มาจากไหน?” เริ่มถามคืนบ้าง “ได้ยินเขาเล่ามา!!   ได้อ่านมา ได้ดูจากสื่อ” คำตอบที่ได้จากเพื่อน เริ่มเกิดคำถามขึ้นในใจเกี่ยวกับที่มาของข้อมูลจนทำให้เพื่อนในห้อต่างเชื่อและคิดว่าคนปกาเกอะญอเป็นไปแบบนั้น

Read More
ใคร ๆ ก็ทำวิจัยได้

เมื่อ ” ต อ ง เ ห ลื อ ง ” ทำวิจัย สุนทร ศรีชาวป่า สลัดผ้าผืนเดียวที่เคยห่อหุ้มร่างกายมานุ่งห่มเสื้อผ้าแบบที่คนพื้นราบใส่ , เขาเดินทางมาพร้อม ๆ กับ “มลาบรี” หมู่บ้านเดียวกันอีก 6 คน นั่งรถตู้ เดินทางเข้ากรุงเทพเพื่อมานำเสนอผล “งานวิจัย” โครงการระบบตัวเขียนเพื่อบันทึกความทรงจำทั้งชีวิต ภายใต้การสนับสนุนงบประมาณจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น “ชีวิตผมดั้งเดิมอยู่ในป่า หากินอยู่ในป่า ขุดมัน ขุดเผือก ล่าสัตว์ ได้อะไรมาก็ฆ่ากิน ได้อะไรก็มาแบ่งกับญาติพี่น้องด้วยกัน บ้านเรือนก็สร้างแบบง่าย ๆ อยู่กับดิน เมื่อสัตว์ตรงบริเวณนั้นหายากขึ้นก็ออกเร่ร่อนและย้ายไปเรื่อย ๆ

Read More
ARTICAL

เศรษฐกิจพิเศษ…ในพื้นที่พิเศษ

เศรษฐกิจพิเศษ…ในพื้นที่พิเศษ “แม่สอดเป็นเมืองพหุวัฒนธรรม แต่ถ้าพูดถึง 5 อำเภอชายแดน ประชากรหลัก และวัฒนธรรมหลักของคนที่นี่คือปกาเกอะญอ หรือ กะเหรี่ยง เพราะฉะนั้นพอเขตเศรษฐกิจพิเศษเข้ามา พี่น้องทีนี่เขาก็ไม่ได้ปฏิเสธเรื่องของเศรษฐกิจพิเศษ เพราะว่าก่อนหน้าที่เรื่องของเศรษฐกิจพิเศษเข้ามา พื้นที่ตรงนี้มันมีความพิเศษทางเศรษฐกิจอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการค้า การขาย ฝั่งนี้เอาของไปขายฝั่งพม่า มีแรงงานจากที่นู่นมาเกิดที่นี่ มันมีการแลกเปลี่ยน สินค้า แรงงาน กันมาตั้งแต่อดีต ที่นี่เป็นทางผ่านอยู่แล้ว แต่พอมี เศรษฐกิจพิเศษที่ไม่ใช่เศรษฐกิจพิเศษที่มันเกิดจากธรรมชาติของพื้นที่ หรือ

Read More
ARTICAL

งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น…เครื่องมือสู่การตัดสินใจ

             บัญชร  แก้วส่อง การตัดสินใจของคนในชุมชนท้องถิ่นหลายเรื่องมักจะวางบนฐานความเคยชินหรือความรู้เบื้องต้นที่เคยรับรู้มา  และในหลายครั้งวางบนฐานเฉพาะหน้าของการชี้นำจากผู้มีอำนาจ  ทั้งผู้มีอำนาจทางวิชาการ  ผู้มีอำนาจทางการเมืองการปกครอง   ผู้มีอำนาจทางเศรษฐกิจ  หรือผู้มีอำนาจทางสังคม  การตัดสินใจของคนปฏิบัติการมักจะติดสินใจตามนโยบายหรือตามวิธีการของหลักวิชาการที่เป็นศาสตร์ที่ร่ำเรียนมา การตัดสินใจของผู้กำหนดนโยบายมักจะตัดสินใจตามวิสัยทัศน์ของตนเอง หรือ ยึดฐานความรู้เชิงวิชาการเชิงประจักษ์ที่ตนเองเชื่อ งานวิจัยเพื่อท้องถิ่นช่วยสร้างมิติใหม่แห่งการตัดสินใจได้โดยเฉพาะการตัดสินใจร่วมกันของผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง  คนที่มีอำนาจในชุมชนและคนธรรมดาสามัญในชุมชนมีโอกาสร่วมกันเรียนรู้สถานการณ์ปัญหาของชุมชนด้วยกัน  ก่อนจะตัดสินใจร่วมในการแผนการแก้ปัญหาและลงมือปฏิบัติเพื่อแก้ปัญหาของชุมชน   การตัดสินใจร่วมแบบนี้ช่วยให้ชุมชนมีพลังในการแก้ปัญหาทั้งพลังความคิดที่มาจากหลายส่วนและพลังการปฏิบัติการที่มาจากหลายคน  ผลจากพลังดังกล่าวทำให้ชุมชนขับเคลื่อนการแก้ปัญหาไปได้  และขณะเดียวกันมีพลังที่แฝงอยู่ที่ทำให้ชุมชนเกาะเกี่ยวเป็นพลังที่พร้อมจะขับเคลื่อนประเด็นปัญหาอื่นที่เกิดขึ้นมาใหม่ด้วย งานวิจัยเพื่อท้องถิ่นที่ดำเนินการร่วมระหว่างนักพัฒนาที่ปฏิบัติงานการพัฒนาตามภารกิจของหน่วยงานตนเอง กับคนในชุมชนนั้น ๆ ก่อให้เกิดการตัดสินใจใหม่ร่วมกันบนฐานของวิธีการที่เหมาะสมกับชุมชนท้องถิ่นแต่ยังตอบสนองเป้าหมายการพัฒนาของหน่วยงานได้ ความรู้และกระบวนการของงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นถึงแม้เป็นความสำเร็จเล็ก ๆ

Read More
KNOWLEGE

“ชุมชนต้องร่วมกันเป็นเครือข่ายทางปัญญา

ดร.สมคิด แก้วทิพย์ ++++ ในฐานะที่เป็น 1 ในผู้บุกเบิกงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นเมื่อ 10 กว่าปีที่ผ่านมา  อาจารย์ดร.สมคิด แก้วทิพย์ ก็ยังคงเฝ้าติดตาม ถามไถ่ รวมทั้งสนับสนุน “ไอเดีย” ในบางโอกาส เพื่อให้ “งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น” ก้าวเดินไปข้างหน้าตาม เจตนารมณ์เริ่มต้น “ซึ่งการเกิดขึ้นของงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นในขณะนั้น เกิดขึ้นด้วยเจตจำนงที่ต้องการให้ “งานวิจัย”  เป็นงาน “สร้างสรรค์ปัญญา”  เป็นประโยชน์ต่อชาวบ้าน และเป็นประโยชน์ต่อสังคมไทย

Read More
ARTICAL

การเตรียมคนฐานรากเพื่อเข้าสู่เมืองไทย 4.0

หนึ่งชุมชนหนึ่งงานวิจัย: การเตรียมคนฐานรากเพื่อเข้าสู่เมืองไทย 4.0 บัญชร  แก้วส่อง : อดีตผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น การวิจัยเพื่อท้องถิ่นเป็นการวิจัยที่ดำเนินการโดยชาวบ้าน  มีเป้าหมายเพื่อการสร้างคน  สร้างความรู้  และสร้างการเปลี่ยนแปลงให้กับท้องถิ่น การสร้างคนในมุมมองการวิจัยเพื่อท้องถิ่นคือการสร้างนักวิจัยที่เป็นพุทธะ  เป็นผู้ตื่น  เป็นผู้รู้  เป็นผู้เบิกบาน  นั่นคือนักวิจัยที่มีประมาณ 20-30 คน  ต่อประเด็นนั้น  ต้องลงมือทำความเข้าใจกับสถานการณ์ปัญหาของชุมชนเอง  ทำความเข้าใจในเหตุแห่งปัญหานั้น ๆ และลงมือปฏิบัติการร่วมกันเพื่อนำไปสู่การแก้ปัญหาที่ต้องการ  ดังนั้นนักวิจัยจึงเป็นผู้มีสติ  ตื่น

Read More
KNOWLEGE

8 วิธีออกจากความเหลื่อมล้ำ 1 สร้างกลไกการทำงานเพื่อแก้ไขความเหลื่อมล้ำ รวมถึงกลไกการแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำ เกี่ยวพันกับปฏิสัมพันธ์ระหว่างพลวัตภายในและภายนอกประเทศ ทั้งระบบทุนนิยมโลก บทบาทของตัวแสดงต่างๆ ภายนอกประเทศ อาทิ ประเทศมหาอำนาจ องค์การระหว่างประเทศ องค์กรพัฒนาเอกชนระหว่างประเทศ สื่อสารมวลชน บรรษัทข้ามชาติ แวดวงวิชาการ และตัวแสดงภายในประเทศ ทั้งผู้กำหนดนโยบายภาครัฐ กลุ่มธุรกิจ กลุ่มแรงงาน รวมถึงกลุ่มเสี่ยงที่จะได้รับผลกระทบจากปัญหาความเหลื่อมล้ำกลุ่มต่างๆ บรังโค มิลาโนวิช (Branko Milanovic)

Read More
ARTICAL

อาชีพบนฐานชุมชน

ลดความยากจนและความเหลื่อมล้ำ ด้วย “อาชีพ” ที่มี “ชุมชนเป็นฐาน” ในทุก ๆ ภาวะวิกฤติ ใครปรับตัวได้ก่อนย่อมอยู่รอด แต่คนที่อยู่รอดจากการปรับตัวได้ในทุก ๆ วิกฤติมักเป็นกลุ่มคนอยู่ตรงกลาง ไล่ขึ้นไปจนถึงชั้นบนสุดของสังคม นั่นเป็นเพราะ กลุ่มคนเหล่านั้นมี “โอกาส” เข้าถึงหลาย ๆ ปัจจัยในการปรับตัว ทั้งเงินทุน ความรู้ ตลอดจนกติกาและเงื่อนไขหลากหลายที่มักเอื้อให้กับกลุ่มคนเหล่านี้    การเข้าไม่ถึงปัจจัยต่าง ๆ

Read More